Boekhouding voor ZZP'ers in de Bouw: Complete Belastinggids 2025/2026

De bouwsector heeft vanuit fiscaal perspectief een aantal bijzondere kenmerken die je als ZZP'er goed moet begrijpen.

BTW-verleggingsregeling: opdrachtgever betaalt BTW

Als je als ZZP'er werkzaamheden uitvoert voor een aannemer of andere BTW-belaste opdrachtgever in de bouw (onderaanneming), geldt de BTW-verleggingsregeling. Dit betekent:

• Jij stuurt de factuur zonder BTW


• Op je factuur vermeld je: 'BTW verlegd'


• De opdrachtgever (hoofdaannemer) betaalt de BTW via zijn eigen aangifte

Wanneer geldt de verleggingsregeling?

• Opdrachtgever is BTW-plichtig ondernemer


• De werkzaamheden vallen onder de bouw- of installatiesector


• Er is sprake van onderaanneming (je voert werk uit voor een hoofdaannemer)

Kapt een klant je opdracht en werk je direct voor een huiseigenaar, dan reken je gewoon 21% BTW. Zorg dat je op je factuur en in je boekhouding onderscheid maakt tussen BTW-verlegd (B2B onderaanneming) en BTW-belast (direct aan particulieren).

Wet Ketenaansprakelijkheid (WKA): aansprakelijkheid en G-rekening

De WKA regelt dat een hoofdaannemer mede-aansprakelijk kan worden gesteld voor de belasting- en premieschulden van zijn onderaannemers. Om dit risico te beperken werken grote aannemers met een G-rekening (geblokkeerde rekening). Als ZZP-bouwvakker:

• Kan je opdrachtgever je vragen een G-rekening te openen


• Opdrachtgevers storten een deel van de factuurwaarde (doorgaans 25–35%) op je G-rekening


• Je kunt dat bedrag alleen gebruiken voor belasting- en premieschulden

Urencriterium: 1.225 uur per jaar

Om ondernemersaftrekken te gebruiken moet je 1.225 uur per jaar aan je bouwonderneming besteden. In de bouw is dit voor fulltime ZZP'ers doorgaans ruim haalbaar. Vergeet niet dat rijtijd naar bouwplaatsen, aankoop van materialen en administratie ook meetellen.

Belastingschijven 2025 en 2026

Ondernemersaftrekken 2025/2026

• Zelfstandigenaftrek: €2.470 (2025), €1.200 (2026)


• Startersaftrek: Extra €2.123 de eerste drie jaar


• MKB-winstvrijstelling: 12,7% van de winst na aftrekken

Bouwvakkers-ZZP'ers hebben doorgaans hogere zakelijke kosten dan andere zelfstandigen, dankzij investeringen in gereedschap, voertuigen en materialen.

Gereedschap en machines

Gereedschap is de kern van het bouwbedrijf en grotendeels aftrekbaar:

• Klein handgereedschap (tot €450): direct aftrekbaar


• Elektrisch gereedschap (boormachines, schroeven drivers, slijpers €150–€600): afschrijven over 3–5 jaar


• Grotere machines (cirkelzaag, bandschuurmachine, compressor €400–€2.500): afschrijven over 5 jaar


• Lasapparatuur, hefapparatuur: afschrijven over 5–10 jaar

Investeer je in één jaar voor €5.000–€10.000 aan gereedschap en machines? Dan kom je in aanmerking voor de Kleinschaligheidsaftrek (KIA):

• Totale investeringen tussen €2.901 en €392.230


• Maximum 28% extra aftrek over de investeringssom


• Voorbeeld: €10.000 gereedschapsinvestering × 28% = €2.800 extra aftrek

Een bestelauto of bedrijfsbus voor vervoer van materialen en gereedschap is een grote aftrekpost:

Leaseauto of eigendom:

• Alle werkelijke autokosten zijn aftrekbaar: brandstof, verzekering, onderhoud, APK


• Aankoopprijs bus (€15.000–€40.000): afschrijven over 5 jaar


• Bijtelling: als je de bus ook privé gebruikt (meer dan 500 km/jaar), geldt bijtelling voor privégebruik

• Geen bedrijfsauto? Gebruik eigen auto voor bouwplaatsen: €0,23/km aftrekbaar (2025)


• Houd een rittenregistratie bij

• Veiligheidsschoenen, veiligheidshelm, gehoorbescherming: aftrekbaar


• Werkkleding (overall, werkbroek, werkjas) met bedrijfslogo of uitsluitend zakelijk: aftrekbaar


• Veiligheidsbril, stofmasker: aftrekbaar

Materialen die je inkoopt voor opdrachten (hout, schroeven, kit, lijm) zijn aftrekbaar als zakelijke kosten. Bewaar alle inkoopfacturen.

Verzekeringen

• Beroepsaansprakelijkheidsverzekering (BAV): aftrekbaar


• Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV): aftrekbaar


• Bedrijfsinventarisverzekering (gereedschap): aftrekbaar


• CAR-verzekering (Construction All Risk) bij grotere projecten: aftrekbaar

• Zakelijk telefoongebruik: aftrekbaar


• Navigatiesysteem/app-abonnement: aftrekbaar


• Bouw-software (tekenprogramma, calculatiesoftware): aftrekbaar

Veel ZZP-bouwvakkers reizen dagelijks lange afstanden naar bouwplaatsen. Gebruik je eigen auto voor woon-werkverkeer naar een wisselende bouwplaats:

• €0,23/km is aftrekbaar bij gebruik eigen privéauto


• Houd een rittenregistratie bij

De BTW-regels in de bouw zijn specifieker dan in de meeste andere sectoren. Een goede begrip is essentieel om fouten te voorkomen.

Schema: wanneer welk BTW-tarief?

Renovatieregeling: 9% BTW op arbeidskosten

Bij renovatie-, herstel- en onderhoudswerkzaamheden aan woningen die ouder zijn dan 2 jaar, mag je 9% BTW rekenen op de arbeidslonen. Materialen blijven 21% BTW. Wil je van dit verlaagde tarief gebruik maken, dan moet je op de factuur:

• De arbeidskosten apart specificeren (9% BTW)


• De materialen apart specificeren (21% BTW)


• De woning ouder dan 2 jaar is (aantoonbaar)

Op een factuur met verlegging moet staan:

• Je naam, KVK-nummer en BTW-identificatienummer


• BTW-nummer van de opdrachtgever


• Factuurdatum, factuurnummer


• Omschrijving van de werkzaamheden


• Bedrag exclusief BTW


• De tekst: 'BTW verlegd' of 'Omzetbelasting verlegd'


• Geen BTW-bedrag op de factuur

Werkt je voor een grote hoofdaannemer die met G-rekeningen werkt? Dan stort hij een deel van je factuurwaarde op je G-rekening. Dit geld is alleen beschikbaar voor belasting en premiebetalingen. Zorg dat je precies bijhoudt wat er op je G-rekening staat en wat je ervan moet afdragen.

Geen BTW-aangifte bij verlegging

Als al je inkomsten via BTW-verlegging lopen (uitsluitend B2B onderaanneming), hoef je per saldo weinig of geen BTW te betalen. Maar je moet nog wel BTW-aangifte doen: je meldt de verlegd-BTW in de aangifte (rubriek 4a), ook al betaal je zelf niets.

We berekenen de belastingpositie van Jeroen, een zelfstandig timmerman die werkt voor zowel aannemersbedrijven (BTW-verlegd) als rechtstreeks voor particulieren.

Situatie Jeroen (2025):

• Omzet voor aannemers (BTW verlegd): €38.500


• Omzet voor particulieren (21% BTW): €16.500


• Totale omzet: €55.000


• Zakelijke kosten: €14.800


• Voldoet aan urencriterium

• Bedrijfsbus afschrijving (€22.000 over 5 jaar): €4.400


• Brandstof bedrijfsbus: €2.800


• Onderhoud en APK bedrijfsbus: €640


• Beroepsaansprakelijkheidsverzekering: €480


• AOV premie: €1.800


• Gereedschapsinvesteringen (afschrijving): €1.200


• Veiligheidskleding en uitrusting: €320


• Rijleskosten beroepsvervoer/certificeringen: €0


• Telefoon (85% zakelijk): €510


• Navigatiesoftware en apps: €120


• Reiskosten extra (eigen auto extra ritten): €230


• Overige kosten: €2.300


• Totaal: €14.800

Berekening belastbare winst:

Inkomstenbelasting:

• Eerste €38.411 × 35,82% = €11.090


• Belastbare winst (€30.983) valt geheel in schijf 1


• Belasting: €11.090 (vereenvoudigd; minus heffingskortingen)

• Over particulierenomzet: €16.500 × 21% = €3.465


• Terug te vorderen op zakelijke kosten (bus, gereedschap): ± €2.600


• Per saldo af te dragen: €865


• BTW-verlegd: €38.500 te vermelden in BTW-aangifte (rubriek 4a)

De meest voorkomende fiscale fouten in de bouwsector:

1. Verkeerd toepassen van de verleggingsregeling

De meest voorkomende fout: BTW in rekening brengen bij een onderaannemersituatie, of juist BTW verlegd bij een dienst aan een particulier. Controleer altijd of de opdrachtgever een BTW-plichtige ondernemer is en of de verleggingsregeling van toepassing is.

2. G-rekening niet openen terwijl opdrachtgever dit vereist

Grote aannemers en overheidsinstanties eisen vaak dat onderaannemers een G-rekening hebben. Zonder G-rekening word je mogelijk geweigerd als onderaannemer. Regel dit tijdig bij de Belastingdienst.

3. Bijtelling bedrijfsbus vergeten

Gebruik je je bedrijfsbus ook voor privérijden (meer dan 500 km per jaar)? Dan geldt een fiscale bijtelling. Houd een rittenregistratie bij om aan te tonen dat je de bus minder dan 500 km privé rijdt (dan geen bijtelling). Zonder rittenregistratie gaat de Belastingdienst er standaard vanuit dat er bijtelling geldt.

4. Kleine gereedschapsaankopen niet declareren

Een kwaliteitsschroevendraaier, boortjes, slijpschijven — kleine aankopen bij de bouwmarkt worden vaak vergeten. Zorg voor een systeem waarbij je alle bonnetjes van de bouwmarkt, ijzerhandel en technische groothandel bewaart.

5. Geen onderscheid maken tussen materiaal- en arbeidskosten bij renovatie

Wil je het 9% BTW-tarief toepassen op renovatiearbeidskosten? Dan moet de factuur een duidelijke splitsing tonen. Een factuur met alleen een totaalbedrag geeft de Belastingdienst aanleiding het hoge tarief toe te passen op het geheel.

6. Niet afschrijven maar direct aftrekken

Een machine van €1.800 mag je niet in één keer aftrekken als de gebruiksduur langer dan een jaar is. Investeringen boven €450 moeten worden afgeschreven over de gebruiksduur. Dit wordt veel gemaakt als fout bij startende ZZP-bouwers.

Praktische fiscale adviezen voor bouwvakkers-ZZP'ers:

1. Open een G-rekening als je voor grote aannemers werkt

Een G-rekening is niet verplicht, maar zonder G-rekening sluiten veel grote aannemers je uit als potentiële onderaannemer. Je opent een G-rekening bij de Belastingdienst via een aanvraagformulier. Kosten zijn nihil — alleen de administratie kost tijd.

2. Rittenregistratie voor je bedrijfsbus is essentieel

Zonder sluitende rittenregistratie gaat de Belastingdienst ervan uit dat je de bedrijfsbus ook privé rijdt en geldt de fiscale bijtelling. Bij een bestelauto van €22.000 en 16% bijtelling gaat het om €3.520 extra belastbaar inkomen per jaar. Een rittenregistratie-app als TomTom Logbook of MileIQ bespaart je dit bedrag.

3. Benut de KIA bij gereedschapsinvesteringen

Plan je in meerdere gereedschapsaankopen te doen? Bundel deze in één belastingjaar om in aanmerking te komen voor de KIA. Bij €8.000 investering levert dit €2.240 extra aftrek op. Doe je de aankopen gespreid over meerdere jaren, mis je deze bonus.

4. Sluit een AOV af — bouw is een fysiek risicovak

Als ZZP-bouwvakker heb je een significant hogere kans op arbeidsongeschiktheid dan kantoorwerkers. Een rugblessure of arm-/handletsel kan je maanden stilleggen. Een AOV is de belangrijkste verzekering die je als bouwer kunt afsluiten — de premie is volledig aftrekbaar.

5. Let op de renovatieregeling (9% op arbeid)

Werkt je aan woningen ouder dan 2 jaar? Specificeer arbeidskosten en materiaalkosten altijd apart op de factuur. Op arbeidskosten breng je 9% BTW in rekening, op materialen 21%. Klanten waarderen de lagere BTW op arbeid, en jij voldoet aan de wettelijke eis.

6. Bewaar inkoopfacturen altijd 7 jaar

In de bouw gaan facturen voor materialen snel verloren. Fotografeer elke kassabon direct met je telefoon en upload die naar je boekhoudsoftware. De bewaarplicht is 7 jaar.

7. Plan je belasting op basis van jaarwinst

Bouwers verdienen relatief goed (€45.000–€80.000 omzet is gangbaar). Bij een hoge winst kun je in schijf 2 terechtkomen (37,48%). Schat dit elk kwartaal in en reserveer maandelijks ca. 30–35% van je omzet voor belastingen.