Hoe Werken de Belastingschijven in Nederland?

Voordat we rekenen, is het essentieel om te begrijpen hoe het progressieve stelsel werkt.

Wat is een belastingschijf?
Een belastingschijf is een inkomensrange waarover een bepaald belastingpercentage (tarief) geldt. Nederland heeft momenteel 3 schijven voor box 1 (inkomen uit werk en woning).

Het misverstand over schijven:
Veel mensen denken: 'Als ik in schijf 2 val, betaal ik het schijf-2-tarief over al mijn inkomsten.' Dat klopt NIET. Je betaalt:

• Schijf-1-tarief over het deel van je inkomen in schijf 1


• Schijf-2-tarief alleen over het deel dat in schijf 2 valt


• Schijf-3-tarief alleen over het deel boven de schijf-2-grens

• Schijf 1 (0 tot €38.411): je betaalt 35,82% over €38.411 = €13.758


• Schijf 2 (€38.411 tot €76.817): je betaalt 37,48% over (€50.000 – €38.411) = 37,48% × €11.589 = €4.343


• Totaal belasting vóór kortingen: €18.101

Box 1, 2 en 3:
Alles in deze gids gaat over box 1 (inkomen uit werk, inclusief winst uit onderneming). Box 2 (inkomen uit aanmerkelijk belang, bijv. BV) en box 3 (spaargeld en beleggingen) kennen andere tarieven.

De tarieven en grenzen veranderen elk jaar. Hier zijn de schijven voor 2025 en 2026:

Belastingschijven 2025:

Belastingschijven 2026:

Wat valt op:

• De schijfgrenzen stijgen elk jaar (inflatiematiging)


• Schijf 1 tarief daalt licht in 2026 (35,82% naar 35,70%)


• Schijf 2 tarief stijgt licht in 2026 (37,48% naar 37,56%)


• Schijf 3 blijft gelijk op 49,50%

Zvw-bijdrage:
Bovenop de inkomstenbelasting betaal je als ZZP'er ook de inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet (Zvw):

• 2025: 5,26% van je belastbare winst uit onderneming


• 2026: 4,28% van je belastbare winst uit onderneming

Je winst is niet direct je belastbaar inkomen. Eerst trek je de ondernemersaftrekken af:

Stap-voor-stap van winst naar belasting:

1. Winst uit onderneming (bedrijfsresultaat uit jaarcijfers)


2. Minus: zelfstandigenaftrek (mits je 1.225 uur per jaar werkt)

1. Minus: startersaftrek (eerste 3 jaar, als je aan urencriterium voldoet)

1. = Winst na ondernemersaftrek


2. Minus: MKB-winstvrijstelling (12,7% van winst na stap 4)


3. = Belastbare winst uit onderneming


4. Plus: overige box-1-inkomsten (loon partner, uitkeringen)


5. Minus: aftrekbare persoonsgebonden uitgaven (hypotheekrente, giften, etc.)


6. = Belastbaar inkomen box 1

Voorbeeld:

• Winst: €50.000


• Minus zelfstandigenaftrek: -€2.470


• = €47.530


• Minus MKB-winstvrijstelling (12,7% × €47.530): -€6.036


• = Belastbare winst: €41.494

Laten we een compleet rekenvoorbeeld doorlopen voor een ZZP'er met €45.000 winst in 2025, zonder startersaftrek.

Stap 1: Winst naar belastbaar inkomen

Stap 2: Belasting per schijf berekenen (2025)

Stap 3: Heffingskortingen aftrekken

Stap 4: Te betalen inkomstenbelasting

Stap 5: Zvw-bijdrage (2025)
Zvw = 5,26% × €37.129 = €1.953

Totale belastingdruk:

• Inkomstenbelasting: €5.180


• Zvw-bijdrage: €1.953


• Totaal: €7.133 op €45.000 winst = effectief 15,9%

Vergelijking 2025 vs. 2026:
In 2026 is de zelfstandigenaftrek €1.200 (was €2.470). Dit verhoogt de belastbare winst met €1.270, wat resulteert in circa €450 meer belasting. Een serieuze verslechtering voor ZZP'ers.

Heffingskortingen verlagen direct je te betalen belasting (niet je belastbaar inkomen). Ze zijn dus waardevoller dan aftrekposten. De twee belangrijkste voor ZZP'ers:

Algemene heffingskorting:
Elke belastingplichtige heeft recht op de algemene heffingskorting. Het maximale bedrag is €3.068 (2025), maar dit bedrag bouwt af naarmate je inkomen stijgt:

• Inkomen tot €24.813: volledige korting van €3.068


• Inkomen tussen €24.813 en €75.518: de korting daalt geleidelijk


• Inkomen boven €75.518: de korting is €0

• Inkomen tot €39.898: korting stijgt naar maximaal €5.599


• Inkomen tussen €39.898 en €124.935: de korting daalt


• Inkomen boven €124.935: de korting is €0

• Algemene heffingskorting: vrijwel vol (circa €3.068)


• Arbeidskorting: circa €5.052 (licht onder maximum omdat inkomen lager is)

• Inkomensafhankelijke combinatiekorting (voor werkende ouders met jonge kinderen)


• Ouderenkorting (voor 65-plussers)


• Jonggehandicaptenkorting

Aftrekposten verlagen je belastbaar inkomen, waardoor je minder belasting betaalt. Maar niet elke aftrekpost levert even veel op — het hangt af van in welke schijf je zit.

Aftrekwaarde afhankelijk van schijf:

• Zit je volledig in schijf 1 (belastbaar inkomen onder €38.411): elke euro aftrek bespaart 35,82 cent


• Heb je inkomen in schijf 2: elke euro aftrek in schijf 2 bespaart 37,48 cent


• Heb je inkomen in schijf 3: elke euro aftrek in schijf 3 bespaart 49,50 cent

Rekenvoorbeeld impact zelfstandigenaftrek:

• Winst: €45.000, belastbaar na MKB: ~€39.274 (met zelfstandigenaftrek 2025)


• Belastbaar zonder zelfstandigenaftrek: ~€41.494 + zelf aftrek effect


• Effect €2.470 aftrek bij schijf-1-tarief: 35,82% × €2.470 = €885 belastingbesparing

• Effect €1.200 aftrek: 35,70% × €1.200 = €428 belastingbesparing


• Verschil met 2025: circa €457 minder besparing

Dit zijn de meest gemaakte misverstanden en fouten bij belastingschijven:

1. Denken dat je volledige inkomen in de hoogste schijf wordt belast
Het misverstand dat als je €80.000 verdient, je over alles 49,50% betaalt. Dat is niet zo — alleen het deel boven €76.817 (2025) wordt belast in schijf 3.

2. Vergeten dat heffingskortingen het effectieve tarief verlagen
Veel ZZP'ers berekenen hun belasting op basis van de tarieven, zonder rekening te houden met heffingskortingen. Dit leidt tot te hoge belastingreserveringen.

3. Zelfstandigenaftrek claimen zonder aan het urencriterium te voldoen
Je hebt minimaal 1.225 uur per jaar (dat is zo'n 24 uur per week) in de onderneming moeten werken om de zelfstandigenaftrek te mogen claimen. Houd een urenregistratie bij als bewijs.

4. MKB-winstvrijstelling vergeten in de berekening
Deze 12,7% vrijstelling is automatisch maar moet wel expliciet worden ingevuld in de aangifte. Sommige ZZP'ers vergeten dit, wat leidt tot te hoge belastingbetalingen.

5. Geen rekening houden met de Zvw-bijdrage
Naast inkomstenbelasting betaal je ook de Zvw-bijdrage (5,26% in 2025). Dit telt mee voor je totale belastingdruk en moet worden meegenomen in je reserveringen.

6. Denken dat meer verdienen altijd minder oplevert netto
De afbouw van heffingskortingen kan er inderdaad voor zorgen dat een euro extra inkomen je minder dan een euro oplevert netto. Maar in de meeste gevallen loont het nog steeds meer te verdienen.

Gebruik deze checklist bij je aangifte inkomstenbelasting:

Winst bepalen

• [ ] Winst uit onderneming correct berekend uit jaarcijfers


• [ ] Alle zakelijke kosten meegenomen


• [ ] Afschrijvingen correct verwerkt

• [ ] Urenregistratie bijgehouden (voor zelfstandigenaftrek)


• [ ] Zelfstandigenaftrek geclaimd (als je 1.225 uur hebt)


• [ ] Startersaftrek geclaimd (als je starter bent, max 3 jaar)


• [ ] MKB-winstvrijstelling (12,7%) ingevuld


• [ ] KIA geclaimd als je hebt geïnvesteerd

• [ ] Belastbaar inkomen per schijf berekend


• [ ] Heffingskortingen correct ingevuld


• [ ] Zvw-bijdrage meegenomen in reservering

• [ ] Voldoende gereserveerd voor inkomstenbelasting


• [ ] Voorlopige aanslag aangevraagd of aangepast

Je begrijpt nu hoe de belastingschijven werken. Wat kun je er praktisch mee?

Plan je inkomsten over het jaar:
Als je weet in welke schijf je valt, kun je bewuster kijken naar het moment van innen van facturen. Verwacht je dit jaar boven schijf-2-grens te komen? Dan overweeg je de timing van grote opdrachten.

Pas je voorlopige aanslag aan:
Gebruik je berekende belastingdruk om een realistisch bedrag voor de voorlopige aanslag in te stellen. Zo betaal je over het jaar gespreid en vermijd je een grote naheffing met belastingrente.

Houd veranderingen in de gaten:
De zelfstandigenaftrek daalt elk jaar. In 2026 is het al €1.200 (was €2.470 in 2025). Plan hierop in: je netto inkomen daalt als je winst gelijk blijft. Compenseer dit door hogere tarieven te rekenen of kosten te optimaliseren.

Overweeg pensioenopbouw:
Bijdragen aan een pensioenrekening (bancaire lijfrente of pensioensparen) zijn aftrekbaar van je belastbaar inkomen. Dit verlaagt je schijftarief en bouwt tegelijkertijd pensioen op. Win advies in bij een financieel adviseur over de optimale inleg.

2025 vs. 2026 — Actie:
Verwacht je in 2025 hoge inkomsten? Overweeg dan of je bepaalde aftrekbare investeringen nog dit jaar kunt doen (hogere zelfstandigenaftrek in 2025 dan in 2026).