Box 3 Vermogensrendementsheffing 2025/2026: Wat ZZP'ers Moeten Weten
Box 3 is de belastingbox voor vermogen buiten uw onderneming: spaargeld, beleggingen, een tweede woning of andere bezittingen. Als ZZP'er bouwt u vermogen op buiten uw bedrijf — en over dat vermogen betaalt u mogelijk belasting via box 3, de vermogensrendementsheffing.
Box 3 heeft de afgelopen jaren ingrijpende veranderingen ondergaan. Na jarenlange rechtszaken (het beroemde Kerstarrest van de Hoge Raad uit 2021) werkt de overheid aan een nieuw stelsel waarbij u belasting betaalt over uw werkelijke rendement in plaats van een fictief rendement. In 2025 en 2026 geldt een overgangsregeling. De heffingsvrije voet is €57.000 voor alleenstaanden en €114.000 voor fiscale partners. In dit artikel leggen we precies uit hoe box 3 werkt, welke bedragen gelden in 2025 en 2026, en waar ZZP'ers op moeten letten.
Direct aan de slag?
Probeer Fiscaal Agent 5 dagen gratis — geen creditcard nodig.
Vanuit Onze Ervaring
- •Fiscaal Agent helpt ZZP'ers hun box 3-bezittingen correct te registreren en de peildatumwaarden bij te houden
- •Onze belastingmodule controleert automatisch of zakelijk vermogen correct in box 1 staat en niet per abuis in box 3 wordt aangegeven
- •Meer dan 5.000 ZZP'ers vertrouwen op Fiscaal Agent voor hun administratie en jaarlijkse belastingaangifte
Definitie en Uitleg: Wat is Box 3?
De Nederlandse inkomstenbelasting is verdeeld in drie 'boxen':
- Box 1: Inkomen uit werk en woning (winst uit onderneming, loon, hypotheekrente)
- Box 2: Inkomen uit aanmerkelijk belang (dividend en vermogenswinst bij >5% aandelenbelang)
- Box 3: Inkomen uit sparen en beleggen (vermogensrendementsheffing)
Box 3 belast het vermogen dat u buiten uw onderneming aanhoudt. Als ZZP'er met een eenmanszaak valt het ondernemingsvermogen (zakelijke bankrekening, inventaris, debiteuren) onder box 1. Uw privévermogen — het spaargeld op uw privérekening, een beleggingsportefeuille of een tweede woning — valt onder box 3.
Wat valt in box 3?
- Spaargeld en deposito's (privé)
- Beleggingen in aandelen, obligaties, fondsen
- Tweede woning of vakantiewoning (WOZ-waarde)
- Vorderingen op derden
- Contant geld boven een drempel
- Kryptoactiva (crypto)
Wat valt NIET in box 3?
- Uw eigen woning (hoofdverblijf) — valt in box 1
- Zakelijk vermogen (onderneming)
- Pensioenrechten
- Lijfrentepolissen (box 1 of belast op uitkering)
- Groene beleggingen tot €71.251 (2025, vrijstelling)
Hoe Werkt Box 3 in 2025?
Overgangsregeling 2023-2026: Forfaitair systeem per vermogenscategorie
Na het Kerstarrest (HR 24 december 2021) dat het oude fictieve rendement in strijd met het recht verklaarde, geldt een overgangsregeling. De Belastingdienst berekent het belaste rendement via drie categorieën:
| Vermogenscategorie | Forfaitair rendement 2025 |
|---|---|
| Banktegoeden (spaargeld) | ca. 1,03% (gebaseerd op gemiddelde spaarrente 2024) |
| Overige bezittingen (beleggingen, tweede woning) | ca. 5,88% |
| Schulden (aftrekbaar) | ca. 2,47% |
Let op: Deze percentages worden jaarlijks vastgesteld door de Belastingdienst op basis van de werkelijke marktrendementen van het voorgaande jaar. Controleer altijd de actuele percentages op de Belastingdienst-website.
Tarief: 36% over berekend voordeel
Over het berekende voordeel (rendement minus schulden) betaalt u 36% belasting. Het tarief wordt toegepast op het rendement dat boven de vrijstelling uitkomt.
Heffingsvrij vermogen 2025:
| Situatie | Heffingsvrij vermogen |
|---|---|
| Alleenstaand | €57.000 |
| Fiscale partners (samen) | €114.000 |
Berekening:
- Tel alle bezittingen op peildatum 1 januari op
- Trek de schulden af (min drempel van €3.400 per persoon)
- Trek heffingsvrij vermogen af
- Bereken het forfaitaire rendement per categorie
- Betaal 36% over het totale berekende rendement
Nieuw stelsel: werkelijk rendement (verwacht 2027)
De overheid werkt aan een permanent nieuw stelsel waarbij u belasting betaalt over uw werkelijke rendement. Dit betekent:
- Werkelijke rente en dividenden worden belast
- Gerealiseerde koerswinsten worden belast
- Ongerealiseerde koerswinsten worden ook belast (vermogensaanwasbelasting)
Actuele Cijfers Box 3 in 2025/2026
| Gegeven | Bedrag/Percentage 2025 |
|---|---|
| Heffingsvrij vermogen (alleenstaand) | €57.000 |
| Heffingsvrij vermogen (fiscale partners) | €114.000 |
| Belastingtarief box 3 | 36% |
| Forfaitair rendement spaargeld | ca. 1,03% |
| Forfaitair rendement beleggingen/overig | ca. 5,88% |
| Forfaitair aftrekpercentage schulden | ca. 2,47% |
| Drempel schulden | €3.400 per belastingplichtige |
| Groene beleggingen vrijstelling (per persoon) | €71.251 |
| Peildatum vermogen | 1 januari van het belastingjaar |
Praktisch rekenvoorbeeld — Spaargeld:
Stel u heeft op 1 januari 2025 €80.000 spaargeld en geen andere box 3 bezittingen of schulden.
- Spaargeld: €80.000
- Heffingsvrij: €57.000 -/-
- Belastbaar vermogen: €23.000
- Forfaitair rendement spaargeld (1,03%): €23.000 × 1,03% = €237
- Belasting 36% over €237 = €85
U betaalt dus €85 box 3-belasting over €80.000 spaargeld in 2025. Dat is beduidend minder dan onder het oude systeem.
Verwachting 2026: De heffingsvrije grens en het tarief blijven naar verwachting gelijk. De forfaitaire rendementspercentages worden herzien op basis van de marktrentes en -rendementen van 2025. Volg de actuele aankondigingen van de Belastingdienst in het najaar van 2025.
Praktisch Voorbeeld: ZZP'er Mark en zijn Box 3 Vermogen
Situatie: Mark is zelfstandig architect en heeft naast zijn onderneming de volgende privévermogensposities per 1 januari 2025:
| Bezitting | Waarde |
|---|---|
| Spaarrekening (privé) | €65.000 |
| Beleggingsportefeuille | €30.000 |
| Vakantiewoning (WOZ-waarde) | €150.000 |
| Hypotheek vakantiewoning | -€120.000 |
Berekening box 3:
Stap 1: Bezittingen en schulden
- Totale bezittingen: €65.000 + €30.000 + €150.000 = €245.000
- Schulden: €120.000 (hypotheek vakantiewoning)
- Drempel schulden: €3.400 -/-
- Aftrekbare schulden: €116.600
- Netto vermogen: €245.000 - €116.600 = €128.400
Stap 2: Heffingsvrij vermogen
- Mark is alleenstaand: €57.000
- Belastbaar vermogen: €128.400 - €57.000 = €71.400
Stap 3: Rendement per categorie
- Spaargeld €65.000 × 1,03% = €669,50
- Beleggingen €30.000 × 5,88% = €1.764
- Vakantiewoning €150.000 × 5,88% = €8.820
- Schulden €116.600 × 2,47% = -€2.880
- Totaal rendement (proportioneel op belastbaar deel): ±€4.800 (vereenvoudigd)
Stap 4: Belasting
- Belasting 36% over berekend voordeel: ca. €1.728
Aandachtspunt voor Mark: Zijn vakantiewoning drijft de box 3-last flink op vanwege het hogere forfaitaire rendement op 'overige bezittingen'. Zou hij die hypotheek aflossen, daalt zijn belastbare vermogen maar stijgt zijn netto bezitting. Het loont de moeite dit door te rekenen.
Veelgemaakte Fouten bij Box 3
1. Vergeten om zakelijk en privévermogen te scheiden
Als ZZP'er met een eenmanszaak heeft u geen rechtspersoon. Het onderscheid tussen ondernemingsvermogen (box 1) en privévermogen (box 3) moet u zelf correct aanbrengen in uw aangifte. Het zakelijk banksaldo hoort in box 1; uw privéspaarrekening in box 3.
2. De peildatum negeren
De peildatum voor box 3 is altijd 1 januari van het belastingjaar. Heeft u op 31 december vermogen verschoven naar een andere positie (bijv. spaargeld naar een rekening die is vrijgesteld), dan telt dit pas mee voor het volgende jaar. Omgekeerd: heeft u net vóór 1 januari een grote betaling ontvangen, dan telt dit mee voor de berekening.
3. Schulden vergeten op te geven
Veel belastingplichtigen geven hun bezittingen op maar vergeten aftrekbare schulden te vermelden. Schulden verlagen uw belastbaar vermogen aanzienlijk. Denk aan consumptief krediet, studieschulden en hypotheken op tweede woningen.
4. Crypto-assets niet aangeven
Kryptovaluta moeten worden opgegeven als bezitting in box 3 op de waarde op 1 januari. Dit wordt steeds beter gecontroleerd via internationale gegevensuitwisseling.
5. Groene beleggingen vrijstelling vergeten
Groene beleggingen zijn vrijgesteld tot €71.251 per persoon (2025). Heeft u groene fondsen of groene obligaties, dan hoeft u die tot dit bedrag niet op te geven als box 3-bezitting.
6. De overgangsregeling niet begrijpen
Veel ZZP'ers berekenen hun box 3 nog met het oude systeem (één fictief rendement van 5,04%). Dat is onjuist. Gebruik de actuele forfaitaire percentages per vermogenscategorie.
Tips en Aandachtspunten voor ZZP'ers
Scheiding ondernemings- en privévermogen:
- Houd uw zakelijke en privébankrekeningen altijd strikt gescheiden
- Zakelijk spaargeld (bedrijfsreserve) valt in beginsel in box 1, niet in box 3
- Bespreek met uw belastingadviseur of uw spaargeld als ondernemingsvermogen of privévermogen kwalificeert
Optimalisatiemogelijkheden:
- Fiscale partners: Door vermogen slim te verdelen tussen partners kunt u beide heffingsvrije bedragen benutten (samen €114.000)
- Groene beleggingen: Tot €71.251 vrijgesteld per persoon — en u krijgt ook nog 0,7% heffingskorting (2025)
- Schulden aftrekken: Vergeet consumptief krediet of andere schulden niet op te geven als aftrekpost
- Pensioenopbouw in lijfrente: Lijfrentepremies verlagen uw box 1-inkomen én het geld zit niet in box 3; maximale jaarruimte lijfrente 2025 bedraagt €35.798
Nieuw stelsel in de gaten houden:
- De overgangsregeling loopt in elk geval tot 2027
- Bij het nieuwe werkelijke rendementsstelsel worden zowel inkomsten als koerswinsten belast
- ZZP'ers met beleggingsportefeuilles doen er goed aan de ontwikkelingen te volgen
Fiscaal Agent integreert uw box 3-gegevens in uw jaarlijkse aangifte-overzicht, zodat u geen bezittingen of schulden vergeet en altijd de juiste peildatumwaarden gebruikt.
Veelgestelde Vragen
Valt mijn zakelijke bankrekening als ZZP'er ook in box 3?
Nee. Het saldo op uw zakelijke bankrekening dat u als ondernemingsvermogen kwalificeert, valt in box 1 (winst uit onderneming). Alleen uw privévermogen — spaargeld op uw privérekening, beleggingen die niet tot de onderneming behoren, een tweede woning — valt in box 3. Het onderscheid is belangrijk: maak altijd gebruik van gescheiden bankrekeningen voor zakelijk en privé.
Ik heb spaargeld van €40.000. Betaal ik box 3-belasting in 2025?
Nee. De heffingsvrije voet in 2025 is €57.000 voor alleenstaanden. Heeft u €40.000 spaargeld en geen andere box 3-bezittingen die de vrijstelling overschrijden, dan betaalt u geen box 3-belasting. Pas boven de €57.000 begint de heffing. Voor fiscale partners geldt een gezamenlijke vrijstelling van €114.000.
Wat is het Kerstarrest en wat betekent het voor mijn aangifte?
In het Kerstarrest van 24 december 2021 oordeelde de Hoge Raad dat het oude box 3-systeem (waarbij een vast fictief rendement van 5,04% werd gehanteerd, ongeacht het werkelijke rendement) in strijd was met het eigendomsrecht en het gelijkheidsbeginsel. Sindsdien geldt een overgangsregeling met forfaitaire percentages per vermogenscategorie, die dichter bij het werkelijke rendement liggen. Heeft u bezwaar gemaakt vóór de deadline, dan heeft u mogelijk recht op herstel. Controleer of u in aanmerking komt voor het massaal bezwaar herstel.
Moet ik mijn beleggingsrekening opgeven in box 3?
Ja. Alle beleggingen die u privé aanhoudt — aandelen, obligaties, ETF's, beleggingsfondsen — moeten worden opgegeven als box 3-bezitting op de waarde op 1 januari. Het gaat om de waarde in het economisch verkeer op de peildatum. Uw broker of bank stuurt u jaarlijks een overzicht van de waarde op 1 januari dat u kunt gebruiken voor uw aangifte.
Kan ik vermogen verminderen door vlak voor 1 januari spaargeld om te zetten naar een andere positie?
De Belastingdienst is alert op constructies waarbij vermogen vlak voor de peildatum van 1 januari tijdelijk wordt omgezet naar een vrijgestelde of minder belaste positie, enkel om box 3-belasting te vermijden (zogenoemde peildatumarbitrage). Dergelijke constructies kunnen worden aangemerkt als belastingontwijking. Normale financiële beslissingen die toevallig vlak voor de peildatum plaatsvinden zijn in de regel toegestaan, maar structurele belastingontwijking is niet.
Wanneer gaat het nieuwe box 3-stelsel met werkelijk rendement in?
De overheid heeft het nieuwe stelsel op basis van werkelijk rendement meerdere keren uitgesteld. De huidige planning is invoering per 2027, maar dit kan opnieuw worden verschoven. In 2025 en 2026 geldt de overgangsregeling met forfaitaire percentages per vermogenscategorie. Het is verstandig de ontwikkelingen te volgen, want het nieuwe stelsel kan ingrijpende gevolgen hebben voor beleggers met grote ongerealiseerde koerswinsten.
Bronnen & Referenties
- [1]
- [2]
- [3]Heffingsvrij vermogen box 3 2025Belastingdienst
- [4]
- [5]
Geschreven door
Fiscaal Agent Redactie
Boekhouding & Belasting Experts
De Fiscaal Agent redactie schrijft praktische artikelen over boekhouding, belastingen en financieel beheer voor ZZP'ers en freelancers in Nederland.
Meer Lezen
Klaar om je boekhouding te vereenvoudigen?
Fiscaal Agent automatiseert je boekhouding met AI. Minder administratie, meer inzicht, altijd op tijd.