Wat is Afschrijving? Methoden, Termijnen en Berekening voor ZZP'ers

Afschrijving (ook wel: waardevermindering of depreciation) is het boekhoudkundige proces waarbij de aanschafkosten van een bedrijfsmiddel met een gebruiksduur van meer dan één jaar worden verdeeld over de jaren van die gebruiksduur. Je brengt elk jaar een deel van de aanschafwaarde als kosten ten laste van je winst.

Waarom afschrijven?
Bedrijfsmiddelen slijten. Een laptop wordt na 3 jaar verouderd. Een auto verliest elk jaar waarde. Door jaarlijks een deel als kosten te boeken, geef je een realistisch beeld van je bedrijfsresultaat. Als je een laptop van €1.500 volledig in jaar 1 zou aftrekken, zou je winst dat jaar kunstmatig laag zijn en de jaren daarna kunstmatig hoog.

Wanneer afschrijven?
Je moet afschrijven op bedrijfsmiddelen wanneer:

1. De aanschafprijs exclusief BTW meer dan €450 bedraagt


2. Het bedrijfsmiddel langer dan één jaar meegaat


3. Het voor zakelijk gebruik is bestemd

Wat is de restwaarde?
De restwaarde is de waarde die het bedrijfsmiddel naar verwachting nog heeft aan het einde van de gebruiksduur. Je schrijft alleen af over het verschil tussen aanschafwaarde en restwaarde. De fiscale regel is dat de restwaarde minimaal 10% van de aanschafwaarde moet zijn, tenzij de werkelijke restwaarde lager is (zoals bij een laptop die na 3 jaar praktisch niets meer waard is: dan mag restwaarde €1 zijn).

Er zijn twee toegestane afschrijvingsmethoden voor ZZP'ers in Nederland:

Methode 1: Lineaire afschrijving (meest gebruikt)
Bij lineaire afschrijving schrijf je elk jaar hetzelfde bedrag af. Dit is de eenvoudigste en meest gebruikte methode.

Formule:
> Jaarlijkse afschrijving = (Aanschafwaarde - Restwaarde) / Gebruiksduur in jaren

Voorbeeld laptop:

• Aanschafwaarde: €1.500


• Restwaarde: €150 (10%)


• Gebruiksduur: 3 jaar


• Jaarlijkse afschrijving: (€1.500 - €150) / 3 = €450 per jaar

Formule:
> Jaarlijkse afschrijving = Boekwaarde begin jaar × Afschrijvingspercentage

Voorbeeld auto:

• Aanschafwaarde: €25.000


• Afschrijvingspercentage: 30% per jaar


• Jaar 1: €25.000 × 30% = €7.500 afschrijving, boekwaarde eind jaar: €17.500


• Jaar 2: €17.500 × 30% = €5.250 afschrijving, boekwaarde eind jaar: €12.250


• Jaar 3: €12.250 × 30% = €3.675 afschrijving, boekwaarde eind jaar: €8.575

Fiscale beperking degressief
De fiscus staat degressieve afschrijving in beginsel toe, maar let erop dat de totale afschrijving per jaar niet meer mag bedragen dan 20% van de aanschafwaarde (voor gebouwen gelden aanvullende beperkingen). Kies je voor degressief, doe dit dan consistent en leg de keuze vast in je administratie.

Wanneer start je met afschrijven?
Je begint met afschrijven in het jaar dat je het bedrijfsmiddel in gebruik neemt, niet per se het jaar van aankoop. Koop je in november een machine die pas in februari in gebruik gaat, dan start de afschrijving in februari.

De fiscale regels voor afschrijving in 2025 zijn vastgelegd in de Wet IB 2001. Hier zijn de meest relevante termijnen en regels voor ZZP'ers:

Standaard afschrijvingstermijnen:

Drempelwaarde: €450 excl. BTW
Bedrijfsmiddelen tot en met €450 excl. BTW zijn direct aftrekbaar en hoeven niet te worden afgeschreven.

Bijzondere regel voor gebouwen (bodemwaarde)
Voor gebouwen geldt een bodemwaarde-beperking: je mag niet afschrijven tot onder de WOZ-waarde van het pand (voor bedrijfspanden die je in eigen gebruik hebt: 100% van de WOZ-waarde; voor panden die je verhuurt: 100% van de WOZ-waarde). Dit beperkt de afschrijving op onroerend goed aanzienlijk.

Willekeurige afschrijving voor startende ondernemers
Een belangrijk voordeel voor starters: als je voldoet aan de voorwaarden voor de startersaftrek (en dus voor de zelfstandigenaftrek), mag je in de eerste 5 jaar van je onderneming willekeurig afschrijven op bedrijfsmiddelen. Dit betekent dat je zelf bepaalt hoe snel je afschrijft — inclusief volledig in jaar 1. Dit kan fiscaal zeer voordelig zijn als je in het startjaar hoge investeringen doet en een hoog belastbaar inkomen hebt.

KIA (Kleinschaligheidsaftrek) — investerings-aftrek bij aanschaf
Naast afschrijving kun je bij aanschaf van bedrijfsmiddelen ook in aanmerking komen voor de Kleinschaligheidsaftrek (KIA). In 2025 geldt:

• Investering tussen €2.901 en €392.230: recht op KIA


• KIA-percentage: 28% bij investeringen tot circa €67.000


• KIA is een extra aftrekpost bovenop de jaarlijkse afschrijving

Laten we een concreet scenario doorrekenen voor Marco, een ZZP fotograaf die in 2025 start.

Investeringen Marco in 2025:

1. Professionele camera: €3.600 excl. BTW


2. Laptop: €1.200 excl. BTW


3. Statief en accessoires: €380 excl. BTW (direct aftrekbaar, onder €450-grens)


4. Kantoorstoel: €520 excl. BTW


5. Zakelijke auto: €28.000 excl. BTW

Willekeurige afschrijving (startersvoordeel):
Marco is starter en mag willekeurig afschrijven. Hij kiest ervoor om de camera en laptop in 2025 volledig af te schrijven:

• Camera: volledige €3.240 (aanschaf minus restwaarde) in jaar 1 i.p.v. €648


• Laptop: volledige €1.080 in jaar 1 i.p.v. €360


• Extra aftrek door startersregeling: €1.872 extra in jaar 1

De combinatie van reguliere afschrijving, willekeurige afschrijving en KIA maakt het eerste jaar voor een starter financieel zeer aantrekkelijk.

Deze fouten zien we het meest bij ZZP'ers:

1. Direct aftrekken van bedrijfsmiddelen boven €450
De meest gemaakte fout: een laptop van €1.800 volledig als kosten boeken in jaar 1. Dit is alleen toegestaan met willekeurige afschrijving (voor starters) of als het een klein bedrijfsmiddel is. Normaal gesproken moet je dit activeren op de balans en afschrijven.

2. Restwaarde vergeten
Afschrijving stopt zodra de boekwaarde gelijk is aan de restwaarde. Schrijf nooit verder af dan tot de restwaarde. Stel de restwaarde realistisch vast bij aanschaf.

3. Afschrijven op grond
Grond slijt niet en wordt daarom nooit afgeschreven, ook niet als er een gebouw op staat. Splits bij aankoop van onroerend goed altijd de waarde van grond en opstal.

4. Niet consistent zijn in methode
Eenmaal gekozen voor een afschrijvingsmethode (lineair of degressief) moet je die consequent toepassen voor dat bedrijfsmiddel. Wisselen van methode is niet toegestaan zonder goede reden.

5. BTW meenemen in de afschrijvingsbasis
Afschrijf altijd op de aanschafprijs exclusief BTW (tenzij de BTW niet aftrekbaar is, zoals bij een personenauto met minder dan 10% zakelijk gebruik). De BTW heb je via de BTW-aangifte al teruggekregen.

6. Vergeten te activeren in de balans
Afschrijfbare bedrijfsmiddelen horen op de balans als vaste activa. Veel ZZP'ers boeken ze direct als kosten, waardoor de balans niet klopt en de belastingaangifte onjuist is.

Praktische tips om afschrijving correct en optimaal toe te passen:

Leg een investeringsregister bij
Een investeringsregister (of activaregister) is een overzicht van al je bedrijfsmiddelen met aanschafdatum, aanschafprijs, afschrijvingsmethode, gebruiksduur, restwaarde en jaarlijkse afschrijving. Dit is geen wettelijke verplichting voor eenmanszaken, maar onmisbaar voor een correct belastingaangifte.

Gebruik willekeurige afschrijving strategisch als starter
Als je in je startjaar een hoog inkomen verwacht (bijvoorbeeld omdat je ook nog in loondienst was), schrijf dan zo veel mogelijk willekeurig af om de belastingdruk in dat jaar te verlagen. Dit is volledig legaal en bedoeld als stimulans voor startende ondernemers.

Koppel afschrijving aan de KIA
Combineer afschrijving altijd met een check op de Kleinschaligheidsaftrek. Bij investeringen tussen €2.901 en €392.230 heb je recht op een extra aftrek van 28% (2025). Dit is een dubbel voordeel: je trekt de aanschafkosten af via afschrijving én krijgt een directe extra aftrekpost.

Auto op naam van de zaak: let op bijtelling
Rijdt je een auto die op naam van de zaak staat? Dan heb je te maken met bijtelling voor privégebruik (bij meer dan 500 privékilometers per jaar). Dit is een aparte fiscale kwestie los van de afschrijving.

Vraag jezelf bij elke aankoop boven €450 af: activeren of direct aftrekken?
Bij aankopen net boven de €450-grens: weeg af of activeren en afschrijven voordelig is (spreiding van aftrek) of dat willekeurige afschrijving in jaar 1 handiger is.